Bernheze, Meierijstad en Gemert-Bakel hebben in aanloop naar de 'netcongestie-deadline' van 1 juli de regels omzeild die gelden voor de administratie van woningen in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). Dat blijkt uit onderzoek van Cobouw. De gemeenten hebben geplande woningen als 'vergund' geadministreerd, terwijl de vergunning nog niet rond was. Dit gaat in tegen het nadrukkelijke verzoek van het Ministerie van BZK.

Onlangs werd bekend dat het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatie (BZK) onderzoekt of gemeenten hebben gesjoemeld met de registratie van omgevingsvergunningen en de hierbij behorende huisnummerbesluiten om netaansluitingen voor 1 juli 2026 aan te vragen. Het resultaat van dat onderzoek in nog niet bekend, maar het is onmiskenbaar dat er is gesjoemeld. Wat is er aan de hand?

Het Nederlandse elektriciteitsnet staat onder grote druk. Niet ergens in een beleidsstuk of toekomstverkenning, maar gewoon hier en nu. Terwijl we doorgaan met bouwen, verduurzamen en elektrificeren, zien we het in de praktijk gebeuren. De intenties zijn goed en de doelen zijn noodzakelijk, maar het systeem dat dit allemaal moet dragen, begint zichtbaar te kraken. Nederland nadert een aansluitstop en die komt sneller dichterbij dan we lange tijd wilden erkennen.

Een duurzaamheidsrevolutie kun je starten zonder mega-investeringen, bewijst een Frans dorp. Inwoners van Montigny-en-Arrouaise kunnen gratis hun auto's opladen bij een gemeentelijke installatie en voordelig - soms gratis - stroom krijgen via de lokale energiegemeenschap.

Niet alleen in Nederland raakt het elektriciteitsnet overvol en ontstaan wachtrijen voor nieuwe aansluitingen, waardoor woningbouw en verduurzaming in de knel komen. Cobouw doet een rondje Europa: waar staan de stroomnetfiles deze zomer? En hoe proberen buurlanden die te omzeilen?

Netbeheerders willen op 1 oktober weten welke woningbouwprojecten de komende tien jaar aansluitingen op het net nodig hebben. Gemeenten zijn niet blij met de manier waarop ze dit moeten aanvragen. "Het is eigenlijk bizar, alsof je een concertkaartje voor Taylor Swift moet kopen."

Netbeheerders hebben een collectieve stroomaanvraag van de provincies Utrecht en Zuid-Holland afgewezen. Met deze aanvraag wilden de provincies voorkomen dat de woningbouw stagneert door netcongestie.

Netbeheerders kunnen stroomnetten niet altijd uitbreiden vanwege een personeelstekort. Datzelfde probleem hebben de door hen ingehuurde aannemers. De oplossing: zij-instromers en meer samenwerken met betrokken partijen tijdens aanleg en onderhoud, zeggen de aannemers.

Netcongestie kan sterk verminderd worden, volgens Steven Lobregt van ingenieursbureau Sparkling Projects. Door slimmer te sturen en beter samen te werken, kunnen bedrijven vraag en aanbod op het stroomnet pareren en de gevolgen van "jarenlang politiek wanbeleid" ontwijken. Coöperatie Ecofactorij, waar Lobregt bestuurslid van is, bewijst volgens hem dat het kan.

Door nieuwe regels voor de aanvraag van stroomaansluitingen moeten gemeenten zo snel mogelijk hun woningbouwplannen indienen. De provincie Noord-Holland wil een deel van het werk van gemeenten overnemen.